TÜRKİYE'DE GEMOLOJİ

DİASPOR

Türkiye'den başka dünyanın hiçbir yerinde bulunmayan iri şeffaf kristal diasporların AlO(OH) ülkemiz süstaşları arasında büyük bir önemi vardır.
Menderes masifinin örtü birimlerini oluşturan Menteşe formasyonu içerisinde yeralan ve Bafa Gölü'nün güneyinde bulunan Küçükçamlıktepe ocağı metaboksit yatakları, süstaşı kalitesinde diaspor kristalleri içermektedir.



Şeffaf, süstaşı özellikli diaspor


TURMALİN


Turmalin; karmaşık kimyasal formüllü, bor içeren alüminyumlu bir silikat mineral grubunun adıdır. Formülünde F, Li gibi çok hafif elementler bulundurmaktadır. Turmalini renklendiren diğer elementler arasında Mg ve Fe'de sayılabilir.
Yozgat ilinin 35 km doğusunda, Orta Anadolu Kristalin Kompleksinin doğudaki eşleniği olan Akdağ masifinin batı kenarında, pegmatitik birimler içinde pembe turmalin mineralleri bulunmaktadır.

 


Pegmatit damarı içinde pembe turmalinler


AKUAMARİN

Mavimsi yeşil renkli bir beril türü olan akuamarin kristalleri Manisa ili Gördes ilçesi civarinda bulunmaktadır.
Maksimum 30 cm boy ve 15 cm genişliğinde ve basit prizma şekilleri sunan kristallerin genellikle opak, endüstriyel tipte oldukları, süstaşı kalitesinde saydam ve temiz olanlarının ise pek gözlenemediği belirtilmiştir.



Akuamarin kristalleri


LÜLETAŞI


Lületaşı (Sepiolit) beyaz renkli, masif ve kimyasal formülü Mg4Si6O15(OH)26H2O olan bir kil mineralidir. Lületaşı Eskişehir yöresine özgü bir taştır, ayrıca Konya Yunak civarında da bazı yataklanmalar bilinmektedir.

 

 



Amber, turkuaz ve gümüşle süslenmiş lültaşı pipo
OLTUTAŞI

Kara kehribar ismi de verilen Oltutaşı, siyah renkli, parlak, yoğun ve homojen bir linyit çeşididir. Oltutaşı Erzurum ili Oltu ilçesinin yaklaşık 12 km KD'sunda Akdağ'ın KD'ya doğru uzantısını oluşturan Dutludağ (Yasakdağ olarakta bilinir) çevresinde bulunur.


Ham ve kesilmiş oltutaşı örnekleri


JADEİT


Mor / Leylak renkli jadeitli (jadeit bir piroksen türüdür) kayaçlar Bursa ilinin 60 km güneyinde Harmancık ilçesine bağlı Bektaşlar köyü civarında gözlenmiştir.
Saf olmamaları nedeni ile süstaşı kalitesinde değerli bulunmayan jadeitler, parlatılarak dekoratif amaçlarla kullanılabilinir.


Mor / Leylak renkli jadeit


ATEŞ OPALİ


Ateş opali Uşak-Kütahya karayolundan ayrılarak gidilen Simav ilçesinin Karamancı köyü yakınlarında bulunmaktadır. Ayrıca Gediz ve Simav ilçeleri arasında, Şaphane beldesinde rastlanılmaktadır.
Dünya literatürüne geçmiş ve yüz yılı aşkın bir süredir Türk, Alman ve Japon girişimciler tarafından işletilen ateş opali sahalarında son 20 yıldır üretim yapılmamaktadır.


Liparit içinde ateş opalleri

KALSEDON


Mavi kalsedonlar Eskişehir - Sarıcakaya bölgesinde Mihalgazi formasyonunda yer almaktadırlar.
Mavi kalsedonlar kahverengi-kirli sarı renkli bir dış kabukla çevrelenmiş, çapları 5-20 cm. arasında değişebilen yumrular halindedir. Mikroskop altinda, kriptokristalin kuvars taneciklerinin kenetlenmesiyle oluşmuş homojen bir doku sunarlar.

Fay breşi içerisinde mavi kalsedon oluşumları

AGAT

Türkiye'nin birçok bölgesinde görülen agatlardan en önemlisi "Ankara Çubuk Agatı" dır.
Ankara-Çubuk ilçesi kuzeyinde Susuz köy yakınlarında bulunan agatlar, şekilsiz küçük yumrular olarak gözenek boşluklarını ya da çatlak boşluklarını doldurmuş katmansı kütleler halinde ve dış kabuksuz olarak bulunmaktadır.



Ankara Çubuk Agatı


KEMMERERİT


Mor menekşe renkli bir krom mikasi olan kemmererit kristalleri Erzincan - Erzurum - Bayburt üçgeni arasındaki Kop dağının, Büyük Ezan krom ocağına bağlı Doğu Ezan ve Pembe Gül ocaklarında bulunmaktadır.
Türkiye'ye özgü nadir taşlardan biri olan kemmererit dekoratif ve koleksiyon amaçlı olarak ilgi çekmektedir.

 


Kemmererit kristalleri